Obywatelka - Claudia Rankine
2026-02-17
„Niedawno byłaś przy tym, jak ktoś spytał filozofkę Judith Butler, co sprawia, że język może krzywdzić. Czujesz, jak wszyscy pochylają się z zainteresowaniem. Już samo nasze istnienie powoduje, że inni mogą się do nas zwracać – odpowiada. Cierpimy przez naszą podatność na cudze określenia. To, że inni mogą się do nas zwracać, warunkuje naszą emocjonalną otwartość – dodaje. Dzieje się to poprzez język.
Długo sądziłaś, że rasistowski język ma na celu poniżyć cię i wymazać twoje istnienie. Po przemyśleniu spostrzeżeń Butler zaczynasz rozumieć, że w obliczu rasistowskich aktów językowych stajesz się hiperwidoczna. Krzywdzący język żeruje na wszelkich przejawach twojej obecności w świecie. Czujność, otwartość i chęć angażowania się wymagają w istocie tego, żebyś zaznaczała swoją obecność, sprawdzała, pyskowała i – choć to szalone – prosiła”.
„Kiedy jesteś sama i zbyt zmęczona, żeby chociaż uruchomić któreś ze swoich urządzeń, zapadasz się w przeszłość i poduszki. Zazwyczaj otulasz się kocami, a dom jest pusty. Czasem brakuje księżyca, a niski, szary sufit nad oknami wygląda przyjaźnie. Przyćmione światło tli się w stopniu zależnym od gęstości chmur i zapadasz się w to, co zostaje zbudowane na nowo jako metafora” – tak brzmią pierwsze słowa jednej z najważniejszych amerykańskich książek ostatnich lat w tłumaczeniu Joanny Mąkowskiej.
W „Obywatelce” Claudia Rankine stara się oddać doświadczenie Czarnych w Stanach Zjednoczonych. Opowiada zarówno o przejawach mikroagresji, jak i otwartej przemocy, które zapisują się w ciele. Łącząc elementy prozy poetyckiej, reprodukcje dzieł sztuki i fotografie, cytaty i dokumenty oraz quasi-scenariusze filmowe, autorka tworzy oryginalną i ekspresyjną formę poetycko-wizualnego kolażu, która spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem zarówno publiczności, jak i krytyki – Rankine otrzymała za „Obywatelkę” wiele nagród, a książka trafiła na listę bestsellerów „New York Times’a”. W 2025 roku pismo „The Atlantic” uznało ją za najlepszą amerykańską książkę poetycką XXI wieku.
Teraz wreszcie w polskim przekładzie!
Pokaż więcej wpisów z
Luty 2026
